Alle weblogberichten

ik ben begonnen, jij bent begonnen, wij zijn begonnen

27 augustus 2020

Daarom heropenen we de serie blogs vanuit de expertisepool van het samenwerkingsverband met een onderwerp waar iedereen bij de start van het schooljaar mee te maken heeft: hernieuwde groepsvorming. Nienke Bolderheij en Wendela Weel – gedragsconsulenten van het samenwerkingsverband – delen hun kennis en ervaring als begeleiders van het project ik+jij=wij.

Na een op zijn zachtst gezegd bijzondere periode die begon halverwege maart vorig schooljaar, zijn alle leerlingen na de zomervakantie vast blij dat ze bij jou in de klas zitten. Toch?
Maar hoe ga je van deze groep nu die (h)echte groep maken waar je mee kan lezen en schrijven? Hoe zorg je voor een fijne sfeer voor alle leerlingen? En: hoe ga je die waarborgen en vasthouden tot het einde van het schooljaar?

Wij, Nienke en Wendela, zijn al een paar jaar bezig met het verstevigen van de kennis en kunde op onze scholen als het gaat om het thema ‘positieve groepsdynamiek’. Ook dit jaar gaan we weer met een aantal interne begeleiders en gedragsspecialisten aan de slag met het project ik+jij=wij. Dit programma kun je preventief inzetten in de middenbouw, ons advies is vanaf medio groep 4. De focus ligt daarbij voor honderd procent op het bewerkstelligen van een positieve groepsdynamiek.

 Even terug naar de ‘Why’. Want wat betekent dat eigenlijk, een positieve groep? En waarom is het zo belangrijk voor het slagen van een schooljaar? 

Sociaal wetenschapper Ahnert (2006) stelt op basis van onderzoek dat een positief groepsklimaat belangrijker is voor het welzijn en het leerproces van de betrokken kinderen dan goede individuele begeleiding van de kinderen. Een positief groepsklimaat, zegt hij,  is voor individuele kinderen zelfs een voorwaarde om de taken van de groep goed uit te voeren. Dit vraagt vanzelfsprekend iets van jou als leerkracht, het hele schooljaar lang.
Aan het begin van het schooljaar zijn bijna alle scholen druk met  ‘De gouden weken’ waarin keihard gewerkt wordt aan de forming en norming van de groep. In deze twee eerste fasen gaat het vooral om (hernieuwd) kennismaken, de groepsafspraken (opnieuw) helder krijgen en het samen neerzetten van een positieve setting met en voor elkaar. Het zal je niet verbazen dat kennismaken in dit verband veel meer is dan het uit je hoofd leren van alle namen, mocht je die nog niet weten. Zeker ook voor groepen waarvan leerlingen elkaar al jaren kennen, is deze fase ieder jaar weer ontzettend belangrijk.
Het gaat om vragen als:
Wie ben je? Wat vind jij belangrijk? Hoe zit je in elkaar? Waar word je blij van? Wat vind je juist niet zo leuk? Wat kun jij goed? Waar zou ik je bij kunnen en mogen helpen? En ga zo maar door …..
Wanneer je als leerkracht bij de start van het schooljaar regelmatig activiteiten organiseert waarbij jouw leerlingen, maar óók jij als leerkracht,  antwoorden kunnen geven op vragen zoals hierboven, dan leren zij – nee, dan leren jullie - elkaar pas écht kennen.
Ons advies: Investeer hierin! Elkaar bevragen en echt luisteren naar de antwoorden, weten wat een ander beweegt, dat is de beste basis om elkaar, ook jou als leerkracht, te begrijpen en te accepteren!

Een andere pijler bij het vormen én behouden van een positieve groepssfeer, is het heel duidelijk en concreet uitspreken van de verwachtingen die je als leerkracht hebt van je leerlingen: Welk gedrag wil je zien? Wat wil je horen? Zorg daarnaast ook dat leerlingen goed weten wat ze van jou kunnen verwachten. Bevestig en stimuleer het gedrag wat je wil zien; hang vooraf duidelijke consequenties aan ongewenst gedrag. Kortom: geef kaders en handel daarnaar.

In de evaluatie bijeenkomst van ons project ik+jij=wij vorig schooljaar, kregen we veel positieve feedback van de deelnemers. Veel van hen was het op hun scholen echt gelukt om samen met de leerkrachten positieve groepen te vormen. Daar zijn wij best trots op. Maar natuurlijk is een traject in een groep na een serie ik+jij=wij lessen niet afgerond, het onderhouden van een groep is een niet aflatend proces, altijd.
Een deelnemende IB-er verwoordde haar ervaring als volgt: ,,Ik zie bij de gecoachte leerkracht dat er meer inzicht is in het groepsproces. Daarnaast is zij vaardiger geworden in het complimenteren, het gedrag analyseren en hierin een eerste stap naar verandering aan te brengen’’.

Wij wensen jou weer een prachtig positief schooljaar toe met je groep!

Voor vragen zijn wij bereikbaar via: Nienke en Wendela. meer informatie over het project ik+jij=wij vind je hier.